مدیریت بحران و مراحل آن
نویسنده فاطمه پیکری فر
مدیریت بحران بعنوان یکی از اجزا و ابعاد مهم فعالیتهای در راستای توسعه پایدار محسوب می شود. رخداد بلا در یک جامعه بعنوان مانع بزرگی برای پیشرفت و نیل به توسعه پایدار تلقی می شود و درعین حال توسعه زیر ساختارهای فیزیکی که معرف پیشرفت یک جامعه بوده بعنوان یکی از شاخص های توسعه اجتماعی و فرهنگی به شمار می آید که خود می تواند منبع بروز خطر در حوادث و بلایای آینده باشد. تجارب جهانی نشان می دهد که اگر شرایط اضطراری، خطرات، بلایا، آسیب ها و عواقب ناشی از آنها به شکل منطقی، تحت اداره و مدیریت مؤثری قرار نداشته باشد و از الگوی مناسبی پیروی نکند، نه تنها امنیت ملی و اجتماعی، بلکه اهداف توسعه پایدار را نیز با مشکل جدی مواجه خواهند نمود.
مديريت بحران شامل چهار مرحله و به شرح زير است:
الف- پيشگيري: مجموعه اقداماتي است كه با هدف جلوگيري از وقوع حوادث و يا كاهش آثار زيانبار آن، سطح خطرپذيري جامعه را ارزيابي نموده و با مطالعات و اقدامات لازم سطح آن را تا حد قابل قبول كاهش مي دهد.
ب- آمادگي: مجموعه اقداماتي است كه توانايي جامعه را در انجام مراحل مختلف مديريت بحران افزايش ميدهد، آمادگي شامل جمع آوري اطلاعات برنامه ريزي، سازماندهي، ايجاد ساختارهاي مديريتي، آموزش، تامين منابع و امكانات، تمرين و مانور است.
ج- مقابله: انجام اقدامات و ارائه خدمات اضطراري به دنبال وقوع بحران است كه با هدف نجات جان و مال انسانها، تامين رفاه نسبي براي آنها و جلوگيري از گسترش خسارات انجام مي شود.
عمليات مقابله شامل هشدار، جستجو، نجات و امداد، بهداشت و درمان، تامين امنيت ترابري، ارتباطات تدفين،
دفع پسمانده ها، مهار آتش، كنترل مواد خطرناك، سوخت رساني، برقراري شريان حياتي و ساير خدمات
اضطراري ذي ربط است.
د- بازسازي و بازتواني: شامل كليه اقدامات لازم و ضروري پس از وقوع بحران است كه براي بازگرداندن وضعيت عادي به مناطق آسيب ديده انجام مي گردد. بازتواني نيز شامل مجموعه اقداماتي است كه جهت بازگرداندن شرايط جسمي، روحي و رواني آسيب ديدگان به حالت طبيعي به انجام مي رسد.